Heikel punt: Helmpje op, helmpje af

In Nederland lijkt het er dan toch van te komen: de helmplicht, zij het alleen voor minderjarige e-bikers. Hoe zit dat eigenlijk in andere landen?

Toch lijkt het er nu van te komen, want de Nederlandse regering werkt momenteel aan een helmplicht voor jonge e-bikers. ‘Het kabinet is van plan om in 2027 een helmplicht in te voeren voor minderjarige bestuurders van fat-bikes, e-bikes en andere lichte elektrische voertuigen (LEV’s), zoals e-steps’, meldt de website van de Rijksoverheid. We vroegen ons af: hoe zit dat eigenlijk in andere Europese landen, en waar moet je (dus) rekening mee houden als je daar op fietsvakantie gaat?

Direct een disclaimer: er zijn niet veel landen met een helmplicht voor fi etsers. Volgens kenniscentrum SWOV zijn er wereldwijd zelfs maar 28 landen die enige vorm van fietshelmverplichting kennen, waarbij het in veel gevallen gaat om een verplichting voor kinderen of jongeren tot een bepaalde leeftijd, of om specifieke situaties. Veel kopzorgen hoef je je dus niet te maken als je liever blootshoofds rondfietst, en al zeker niet in de (redelijk) nabije omgeving. Zowel België, Duitsland, Luxemburg als Groot-Brittannië heeft geen speciale regels voor het dragen van een fi etshelm, afgezien van een helmplicht voor bestuurders van speedpedelecs in België en het VK (maar dat is volgens de wet in veel Europese landen ook gewoon een bromfiets). Ook fi etsland Denemarken kent geen speciale regels.

Streng Spanje

Dat verandert echter als je verder reist – en dan met name voor kinderen. Zo heeft Frankrijk een verplichting voor kinderen tot 12 jaar, ook als ze passagier zijn, en dat geldt ook voor Oostenrijk. In Zweden en Noorwegen geldt een helmplicht voor kinderen tot 15 jaar, in Polen (vanaf juni 2026) en Kroatië moeten alle kinderen tot 16 jaar een helm dragen en in Slovenië en Tsjechië is die leeftijd zelfs 18 jaar. Daarmee behoren die laatste twee landen op dit vlak tot de ‘strengste’ landen van Europa. In Tsjechië betaal je (vaak als ouder) bij overtreding zo’n 80 euro, in Slovenië kan dit oplopen tot 120 euro.

Goed om te weten als je met kinderen of pubers op fi etsvakantie bent, maar zijn er dan eigenlijk landen waar wél een algemene helmplicht geldt, of wordt dit stuk een losse flodder? Zoals je inmiddels hebt gemerkt is de helmplicht een bijzonder schaars iets, want ook in Italië en Zwitserland ben je nergens toe verplicht. Maar er is wel degelijk een land waar de helm wél een must is in veel gevallen en dat is Spanje – al jarenlang met afstand het strengste fietshelmland van Europa.

Voor kinderen tot 16 jaar is het sowieso verplicht om een helm te dragen en lange tijd was dit buiten de bebouwde kom ook verplicht voor alle fietsers van alle leeftijden, behalve wanneer het zeer heet was of op lange steile wegen. Die opmerkelijke uitzonderingen zijn per 1 januari 2025 echter geschrapt, wat dus betekent dat je buiten de bebouwde kom (om precies te zijn: ‘wegen buiten de stad’) sowieso een helm op moet zetten. Apart detail: de Catalaanse stad Mollet del Vallès heeft in 2020 via een lokale verordening een helmplicht voor álle fietsers ingesteld, dus wees je daar van bewust als je de voorstad van Barcelona ooit bezoekt.

Ten slotte nog dit: er is zelfs een Europees land waar een helmplicht geldt voor alle fietsers in alle omstandigheden, namelijk Finland, maar deze verplichting geldt alleen op papier: in de praktijk wordt er niet gehandhaafd. In feite gaat het hier dus om een sterk aangezette aanbeveling waarmee men het fietsen niet wil ontmoedigen, maar het gebruik van een fietshelm wél nadrukkelijk wil aanraden. Typisch voor de hele ‘discussie’…

Meer lezen?

Dit verhaal is te lezen in FietsActief 3-4 2026. Bestellen kan via deze link

Tekst Elias de Bruijne, beeld Canva