Het landschap is de oorlog

Door Redactie FietsActief op 2 juni 2026

Nieuwste routes

Ieper in de Belgische Westhoek is meer dan de Eerste Wereldoorlog, maar de Eerste Wereldoorlog is alles in Ieper. We rijden een fietsroute door een gebied dat onlosmakelijk is verbonden met de oorlog.

De zomer loopt op haar einde, de klaprozen op de velden zijn uitgebloeid, de mais en appels zijn bijna rijp. Net als de peren. Mijn Zuid-Spaanse vriendin slaakt een kreet als ze boomgaard vol peren ziet. Ik stap af om een peer voor haar te plukken, laat het de boer niet horen. “Een beetje hard nog”, zegt ze. We zijn dan al even onderweg op de Vredesfietsroute, een rondje van vijfenveertig kilometer rond Ieper. Ondanks dat de klaprozen zijn uitgebloeid, vormen ze een terugkerend thema deze fietsroute. De bloem is het symbool geworden van de oorlog die hier woedde in de periode 1914 – 1918, een oorlog die grotendeels werd uitgevochten in slijk en modder door jongens die nooit mannen werden.

Plechtige internationale ceremonie

Ieper is doordrongen van die oorlog. Drie opeenvolgende grote slagen vonden er plaats, de binnenstad werd grotendeels vernietigd en later weer opgebouwd. Het is gek om de totaal verwoeste gotische Sint-Maartenskathedraal op de markt te zien in haar glorie, opgetrokken uit nieuwe stenen. Op de terrassen op de grote markt klinkt het Engels overal; de meeste Engelstaligen zijn hier om te kijken waar hun overgrootvader het leven heeft gelaten, tijdens een van die gruwelijke slagen om de stad. Aan het einde van de dag drinken ze een goed Belgisch bier in de bruine cafeetjes, maar om acht uur staan ze onder de Menenpoort te wachten. Sinds 1928 wordt hier The Last Post geblazen, een militair trompetsignaal om de gesneuvelde soldaten uit de oorlog te eren. “Je moet op tijd zijn”, waarschuwt Jean ons. Jean is een aardige kerel waarover ik later nog meer vertel. Hij zegt: “Het kan er druk zijn, het hele jaar door”. Het is er inderdaad druk, zelfs Paus Johannes Paulus II bezocht de ceremonie al eens, en ook het Engelse koningshuis komt geregeld haar eer bewijzen. De ceremonie geeft Ieper een plechtig en internationaal karakter. Wie ’s avonds na The Last Post uit eten gaat in de stad, ontmoet een bont gezelschap van buitenlanders en Belgen die het glas heffen en praten over de oorlog, over vergankelijkheid en broederschap.

Op een oude Zwitserse Legerfiets

We ontmoeten Jean even buiten de stad. Geboren en getogen in Ieper. Hij verhuurt een woonboot, en heeft op de stoep een rek vol fietsen staan. “Van het Zwitsers leger geweest”, zegt Jean. Hij verzamelt de fietsen al jaren. Zware jongens, meer dan twintig kilo en robuust gebouwd. De gasten van zijn woonboot krijgen het gebruik van de fietsen er gratis bij. “Het is prachtig om de Westhoek te ontdekken. Je rijdt tussen de oude frontlinie, waar aan de ene kant de Duitsers in hun loopgraven lagen en aan de andere kant de geallieerden. Daartussen rijd jij, als neutrale partij, op een fiets van Zwitserse makelij”. Ik leen even een fiets van Jean, rijd richting de Palingbeek en weer terug ermee, en zet dan koers naar het centrum van Ieper. Het verzet waarmee ik trap is zwaar, de remmen zijn onverbiddelijk. Op het marktplein trek ik heel wat bekijks met deze fiets, een bende padvinders joelt me toe, een groepje soldaten staart me na.

144 begraafplaatsen

De Zwitserse fiets wissel ik in voor een e-bike, en ik ontdek al vlug: de oorlog is overal. We zijn de stad nog niet uit of we stuiten op een gedenksteen voor een dappere Poolse soldaat. Kort daarop gevolgd door de eerste en zeker niet laatste begraafplaats deze reis, voor Canadese jongens, gevallen in een poging deze stad te beschermen. De witte zerken tekenen scherp af tegen de donkere lucht erboven, tegen het gemillimeterde gras.

Kilometers laang rijden we door het golvende landschap, door bossen en weiland. Ter hoogte van Wijtschate staan we voor een krater in de grond, een diepe kuil. The Pool of Peace. Geen natuurfenomeen, maar een ingeslagen bom tijdens de zogenaamde Mijnenslag. Overwoekerd door de natuur, inmiddels onderdeel geworden van het landschap, zoals mijnbergen onderdeel worden van een landschap als er genoeg tijd overheen gaat. We fietsen langs talloze begraafplaatsen. Ik voel de menselijke ramp die zich hier heeft voltrokken. Het is …